Michel Eugène Chevreul (Μισέλ Σεβρέλ)

Με τον Μισέλ Σεβρέλ νιώθω ότι έχω κάποιες «κοινές επαγγελματικές εμπειρίες» καθώς εργάστηκα σε βαφείο υφασμάτων και ασχολήθηκα με την παραγωγή και τις πρώτες ύλες καλλυντικών, απορρυπαντικών όπως και ο Σεβρέλ. Έτσι αντιμετώπισα παρόμοια ζητήματα με τoν Σεβρέλ, όμως εγώ δεν χρειαζόταν να ταλαιπωρηθώ πολύ για να φτάσω στη λύση, αφού τη δύσκολη δουλειά την είχε κάνει ήδη αυτός.

Τον Σεβρέλ και τα πονήματά του μπορεί να μην τα συναντήσαμε πουθενά στη σχολικά βιβλία, όμως τα αποτελέσματα των μελετών του ήταν σημαντικά για την εποχή του και επηρέασαν τη σημερινή γνώση μας για τα υλικά και τη χρήση τους στην καθημερινή ζωή.  Ήταν ένας γνήσιος ερευνητής που συνέβαλε σημαντικά στην ανάπτυξη της οργανικής χημείας, επηρέασε τα καλλιτεχνικά ρεύματα της εποχής του με τις θεωρίες του για το χρώμα και βελτίωσε πολλά παραγόμενα προϊόντα και τεχνολογίες. Ακόμη ασχολήθηκε με τη φιλοσοφία της επιστήμης και την ψυχολογία των ηλικιωμένων (πρωτοπόρος στη Γεροντολογία με δημοσιεύσεις σε ηλικία 102 ετών).

O Michel Eugene Chevreul (1786-1889) ήταν Γάλλος χημικός από τους πρώτους, αν όχι ο πρώτος, στη συστηματική μελέτη οργανικών ενώσεων. Είναι γνωστός για τις έρευνές του στα ζωικά λίπη, στη σαπωνοποίηση και τα λιπαρά οξέα. Έκανε τη δημοσίευση του κλασικού πλέον συγγράμματος «Χημική έρευνα στα ζωικά λιπαρά». Ήταν ο πρώτος που είπε ότι από τα λίπη, με την προσθήκη αλκαλικών ενώσεων, παράγεται σάπωνας και μια αλκοόλη που την ονόμασε γλυκερίνη (ο Scheele την ονόμαζε γλυκό στοιχείο του λίπους). Έλυσε διάφορα ζητήματα που αφορούσαν την παραγωγή σαπουνιών και ανέπτυξε τις τεχνικές απομόνωσης λιπαρών οξέων, κάποια εκ των οποίων οφείλουν το όνομά τους στον Σεβρέλ. Ανακάλυψε την ύπαρξη της κρεατίνης και της χοληστερίνης στους ζωικούς ιστούς και ήταν ο πρώτος που παρασκεύασε τη μαργαρίνη. Παρασκεύασε από το ζωικό λίπος ένα νέο είδος κεριού φωτισμού (το κερί στεαρίνης), που αντικατέστησε ταχύτατα αυτό που χρησιμοποιούνταν μέχρι τότε.

Ως μαθητευόμενος χημικός ο Σεβρέλ, ασχολήθηκε με την απομόνωση χρωστικών ουσιών από φυτά, από τις οποίες τρεις τουλάχιστον αξιοποιήθηκαν εμπορικά. Το 1824 ανέλαβε υπεύθυνος βαφείου νημάτων στο εργοστάσιο Gobelin (παραγωγός ταπισερί. Θυμάμαι ως παιδί, να κάνουμε κεντήματα σε καμβά με χρωματιστές κλωστές και η βελονιά που κάναμε ονομαζόταν γκομπλέν. Αργότερα θα τα κρεμούσαμε στους τοίχους, ένα μικρό πλαίσιο πολυτέλειας).

Στο εργοστάσιο βαφής νημάτων, ο Σεβρέλ χρειάστηκε να λύσει το πρόβλημα των παραπόνων των πελατών σχετικά με χρωματικές διαφορές στις ταπετσαρίες. Κατά τον έλεγχο που έκανε, διαπίστωσε ότι δεν υπήρχε στην πραγματικότητα χρωματική διαφορά, αλλά βρήκε ότι το χρώμα τους φαινόταν διαφορετικό, ανάλογα με το ποια ήταν τα γειτονικά χρώματα των σχεδίων, δηλαδή το πρόβλημα δεν ήταν χημικής φύσεως αλλά οπτικό. Έτσι το 1839 έγραψε μια εξαιρετική πραγματεία με θέμα «οι βασικές αρχές της αρμονίας και της αντίθεσης των χρωμάτων», όπου ανέπτυξε τη θεωρία του σχετικά με την ταυτόχρονη χρωματική αντίθεση (simultaneous color contrast).

Στη θεωρία του για το χρώμα ο Σεβρέλ υποστηρίζει ότι κάθε χρώμα έχει το συμπληρωματικό του. Όταν δύο χρώματα  (σε ύφασμα, ή χαρτί ή άλλο μέσο) τοποθετούνται το ένα δίπλα στο άλλο, το συμπληρωματικό του ενός, διαποτίζει οπτικά το άλλο. Για παράδειγμα το κίτρινο, όταν περιβάλλεται από πράσινο, θα φαίνεται πορτοκαλί, σαν να έχει προστεθεί κόκκινο στο κίτρινο, γιατί το κόκκινο είναι το συμπληρωματικό του πράσινου που βρίσκεται δίπλα. Όταν γύρω από το κίτρινο υπάρχει ιώδες (που είναι το συμπληρωματικό του κίτρινου), τότε το κίτρινο θα φαίνεται περισσότερο έντονο, σαν να περιέχει περισσότερη κίτρινη χρωστική ουσία.

Στα βαφεία υφασμάτων-νημάτων χρησιμοποιούνται ειδικοί θάλαμοι (με κατάλληλο φωτισμό) για την εκτίμηση των αποχρώσεων των υφασμάτων. Αυτοί οι θάλαμοι έχουν από την κατασκευή τους χρώμα γκρι, για να μειώνεται, όσο είναι δυνατό, η επίδραση του φόντου στις προς μελέτη αποχρώσεις. Όσοι (βιοτέχνες, παραγωγοί ρούχων, ενδυματολόγοι κλπ) δεν γνωρίζουν αυτές τις θεωρίες, συγκρίνουν τις αποχρώσεις σε οποιοδήποτε φόντο, και σε συνδυασμό με το διαφορετικό φωτισμό, κάνουν λανθασμένη εκτίμηση των αποχρώσεων.

Ο Σεβρέλ, με την πραγματεία του σχετικά με την ταυτόχρονη χρωματική αντίθεση, επηρέασε τους Γάλλους εμπρεσιονιστές ζωγράφους (Delacroix, Seurat, Pissarro και Dulaunay, πιθανότατα και ο Monet γνώριζε την εργασία του Σεβρέλ). Γενικά οι καλλιτέχνες μάθανε πολλά σχετικά με το χρώμα από τον Σεβρέλ, ενώ στη θεωρία του στηρίζεται και ο πουαντιγισμός (pointillism) του Seurat και του Signac.

Ο εορτασμός των εκατοστών γενεθλίων του Σεβρέλ ήταν εθνικό γεγονός για τη Γαλλία. Συγκεντρώθηκαν Γάλλοι και αντιπρόσωποι άλλων κρατών, σχολείων, μουσείων συλλόγων, και προς τιμή του η Γαλλία έδωσε παραγγελία για το άγαλμά του και εξέδωσε μια όμορφη έκδοση του βιβλίου του για το χρώμα. Στον πύργο του Άιφελ είναι γραμμένα 72 ονόματα Γάλλων επιστημόνων, μεταξύ αυτών βρίσκεται και το όνομα του Μισέλ Σεβρέλ, που με αυτό τον τρόπο τιμάται η συνεισφορά τους στην επιστήμη.

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *