Αποστείρωση ενός υλικού είναι η καταστροφή ή απομάκρυνση κάθε μικροοργανισμού και των σπόρων τους από το υλικό αυτό. Μετά την αποστείρωση το υλικό χαρακτηρίζεται στείρο ή άσηπτο.
Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι για να γίνει η αποστείρωση και επιλέγονται, ανάλογα με τον εξοπλισμό που διαθέτουμε, τη φύση των υλικών που θέλουμε να αποστειρώσουμε, την εμπειρία και τις απαιτήσεις μας. Κάθε μέθοδος αποστείρωσης έχει τα πλεονεκτήματά και τους περιορισμούς της.
Συνηθισμένη μέθοδος αποστείρωσης είναι η θέρμανση, όπως αυτή με υδρατμούς στους 121 0C σε αυτόκλειστο (ειδική συσκευή που μοιάζει πολύ με τη χύτρα ταχύτητος). Καθώς όλα τα υλικά προς αποστείρωση δεν αντέχουν σε τόσο υψηλές θερμοκρασίες, ούτε είναι κατάλληλα για να έρθουν σε επαφή με υγρασία, καταφεύγουμε συχνά σε άλλες μεθόδους όπως είναι η αποστείρωση με διήθηση.
Η αποστείρωση με διήθηση (μικροδιήθηση) είναι κατάλληλη για την αποστείρωση υλικών που δεν γίνεται να θερμανθούν, να ακτινοβοληθούν ή να έρθουν σε επαφή με κάποιες χημικές ουσίες. Η αποστείρωση με διήθηση δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε αντικείμενα, και στερεά υλικά παρά μόνο σε ρευστά υλικά που η σύστασή τους δεν επηρεάζεται από τη διήθηση. Στην αποστείρωση με διήθηση χρησιμοποιούνται ειδικά φίλτρα με πολύ μικρές οπές που ονομάζονται φίλτρα μεμβράνης, μέσα από τα οποία περνά το ρευστό αλλά δεν μπορούν να περάσουν οι μικροοργανισμοί.
Οι χώροι εργασίας σε μικροβιολογικά εργαστήρια, είναι εξοπλισμένοι με ειδικές καμπίνες που περιέχουν φίλτρα μέσα από τα οποία περνά ο εισερχόμενος αέρας με ορισμένη ταχύτητα ώστε ο χώρος εργασίας να είναι στείρος μικροβίων, τόσο για την προστασία των εργαζομένων, αλλά και των δειγμάτων ή παρασκευασμάτων από τα μικρόβια του περιβάλλοντος. Οι καθαροί χώροι «cleanrooms» είναι εξοπλισμένοι με ειδικά φίλτρα όπου ο εισερχόμενος αέρας καθαρίζεται από τα μικρά σωματίδια συμπεριλαμβανομένων και των μικροοργανισμών, ώστε η εργασία και οι παρασκευές μέσα σε αυτούς τους χώρους να γίνονται σε ένα όσο το δυνατό καθαρό περιβάλλον.
Για απάντηση στην ερώτηση μπορείτε να επιλέξετε να αναπτύξετε όποια μέθοδο θέλετε. Για παράδειγμα μπορείτε να μιλήσετε για την υγρή θέρμανση σε αυτόκλειστο που ίσως τη γνωρίζετε ήδη πολύ καλά. Εγώ εξηγώ την αποστείρωση με διήθηση, καθώς είναι επίκαιρη με τη λήψη μέτρων κατά του SARS-CoV-2 στα επιβατικά πλοία στους χώρους με καθίσματα αεροπορικού τύπου, όπου η πληρότητα μπορεί να αυξηθεί (από 50% σε 80%) αν χρησιμοποιηθούν φίλτρα αέρα τύπου HEPA (High Efficiency Particle Arresters), δηλαδή φίλτρα με δυνατότητα καθαρισμού σωματιδίων και μικροβίων του αέρα.
Τεχνικός Φαρμάκων Καλλυντικών και Παρεμφερών Προϊόντων. Ερώτηση Πιστοποίησης 206Β. Ποιες μεθόδους αποστείρωσης γνωρίζετε; Αναπτύξτε μια διεξοδικότερα. Ποιες μεθόδους αποστείρωσης γνωρίζετε; Βοηθός Φαρμακείου. Ερώτηση Πιστοποίησης 11. Να αναπτύξετε μία από αυτές αναλυτικά.
Οι μέθοδοι αποστείρωσης είναι:
- Αποστείρωση με θέρμανση (υγρή και ξηρή)
- Αποστείρωση με χημικά μέσα, αποστείρωση με αέρια και χημική απολύμανση
- Αποστείρωση με ακτινοβολίες
- Αποστείρωση με διήθηση
Στην περίπτωση της αποστείρωσης με διήθηση χρησιμοποιούνται μεμβράνες (φίλτρα) απο πολυμερές υλικό (όπως η κυτταρίνη). Οι πόροι των μεμβρανών είναι 0,45μm για να μην περνούν τα περισσότερα βακτήρια ή μικρότεροι σε μέγεθος (π.χ. 0,22μm) ώστε να μην περνούν ακόμα και οι ιοί. Κατά την αποστείρωση υγρών με διήθηση χρησιμοποιείται στην απλούστερη τεχνική μια αποστειρωμένη σύριγγα χωρίς τη βελόνα. Αφού αναρροφηθεί στη σύριγγα το υγρό προς αποστείρωση, στο άκρο της προσαρμόζεται το κατάλληλο φίλτρο. Με πίεση εξέρχεται απο την άκρη του φίλτρου το υγρό αποστειρωμένο και συλλέγεται μέσα σε αποστειρωμένο δοχείο. (Δείτε εδώ)
Η αποστείρωση του αέρα ή αερίων με διήθηση, γίνεται με τη χρήση φίλτρων HEPA μέσα από τα οποία διέρχονται τα αέρια στο περιέκτη τους.
Τα φίλτρα μετά τη χρήση τους απορρίπτονται ή καίγονται ώστε να καταστραφούν οι μικροοργανισμοί που συγκρατήθηκαν.
Οργανισμοί Συστατικά & Προϊόντα 