Η διατήρηση της υγρασίας στην επιδερμίδα έχει μεγάλη σημασία για την υγεία της και την όμορφη εμφάνισή της. Η υγρασία της επιδερμίδας βρίσκεται σε δυναμική ισορροπία με το περιβάλλον. Αν μειωθεί, τότε η επιδερμίδα χάνει την ελαστικότητά της, γίνεται άγρια και σπάει εύκολα.
Η απώλεια της υγρασίας της υγιούς επιδερμίδας αναπληρώνεται από το εσωτερικό, αν η ενυδάτωση του οργανισμού από το στόμα είναι επαρκής, και επιβραδύνεται με φυσικό τρόπο:
- με το φραγμό που σχηματίζει το λεπτό στρώμα σμήγματος που υπάρχει στην επιφάνειά της επιδερμίδας (εκκρίνεται από τους σμηγματογόνους αδένες για να φροντίζει την επιδερμίδα).
- από την εξωτερική στοιβάδα (κερατοειδή στοιβάδα) της επιδερμίδας που λειτουργεί ως εμπόδιο στη μεταφορά νερού στο περιβάλλον
- από τις χημικές ουσίες που περιέχονται από τη φύση στις στοιβάδες της επιδερμίδας και ειδικότερα στην κερατοειδή στοιβάδα.
Το σμήγμα είναι ένα μίγμα ουσιών, αποτελούμενο κυρίως από λιπίδια (λιπαρές ύλες), το οποίο μπλοκάρει τη μετανάστευση του νερού από το δέρμα στην ατμόσφαιρα και προστατεύει από τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Όταν πλένουμε το δέρμα απομακρύνουμε το σμήγμα, ειδικά όταν χρησιμοποιούμε ισχυρές απορρυπαντικές ουσίες. Μετά την απομάκρυνση, οι σμηγματογόνοι ξεκινούν την έκκριση νέου σμήγματος για να αναπληρωθεί αυτό που χάθηκε. Για τον ίδιο λόγο μετά το πλύσιμο εφαρμόζουμε στο δέρμα καλλυντικά προϊόντα, τα οποία περιέχουν λιπαρά συστατικά που μοιάζουν με αυτά του σμήγματος, ή άλλα συστατικά που βοηθούν στη διατήρηση της υγρασίας και συνεπώς συμβάλουν στην υγιή και όμορφη όψη της επιδερμίδας.
Τα συστατικά των καλλυντικών προϊόντων που ενισχύουν την ενυδάτωση της επιδερμίδας, αναφέρονται και ως ενυδατικοί παράγοντες. Συνήθως κατηγοριοποιούνται σε τρεις βασικές κατηγορίες:
- λιπαρές ουσίες (κυρίως κεριά, λίπη, έλαια)
- ουσίες που συγκρατούν μόρια νερού και χαρακτηρίζονται ως υγροσκοπικές ουσίες (ή διυγραντικές ουσίες)
- ουσίες που υπάρχουν από τη φύση στην επιδερμίδα και συγκρατούν την υγρασία στα φυσιολογικά επίπεδα. Αυτές οι ουσίες στο σύνολό τους αποτελούν τον φυσικό ενυδατικό παράγοντα του δέρματος NMF.
Η ενυδάτωση της επιδερμίδας μπορεί να γίνει με την εφαρμογή προϊόντων που περιέχουν ενυδατικούς παράγοντες. Στα περισσότερα καλλυντικά προϊόντα περιέχονται ενυδατικοί παράγοντες, ακόμα και αν αυτό δεν αναφέρεται στη συσκευασία τους. Η αποτελεσματικότητά τους όμως διαφέρει ανάλογα με το είδος και την ποσότητά τους.
Τους μηχανισμούς δράσης των ενυδατικών παραγόντων μας ζητά η παρακάτω ερώτηση πιστοποίησης για τους βοηθούς φαρμακείου:
Ερώτηση Πιστοποίησης 362 Βοηθός Φαρμακείου. Με ποιους μηχανισμούς δρουν οι ενυδατικοί παράγοντες στα καλλυντικά; Να αναφέρετε από ένα παράδειγμα για κάθε μηχανισμό.
Οι μηχανισμοί δράσης των ενυδατικών παραγόντων είναι:
- Ενυδάτωση με έγκλειση. Σε αυτή την περίπτωση σχηματίζεται ένα λεπτό υδρόφοβο στρώμα στην επιδερμίδα και εμποδίζεται η μεταφορά υγρασίας από την επιδερμίδα στο περιβάλλον. Τα κεριά, η βαζελίνη είναι ουσίες που εμποδίζουν τη μεταφορά υγρασίας.
- Ενυδάτωση με διύγρανση. Σε αυτή την περίπτωση, με εφαρμογή στην επιφάνεια του δέρματος υγροσκοπικών ουσιών, δηλαδή ουσιών που συγκρατούν με το μόριό τους μόρια νερού, αυξάνεται τοπικά η υγρασία και εμποδίζεται η μεταφορά υγρασίας απο το δέρμα στο περιβάλλον. Υγροσκοπική ουσία είναι η γλυκερίνη (και γενικά οι πολυσθενείς αλκοόλες όπως γλυκόλες όπως η προπυλενογλυκόλη, σάκχαρα όπως ζάχαρη, σορβιτόλη) που χρησιμοποιείται στα καλλυντικά σε κατάλληλο ποσοστό.
- Ενυδάτωση με αποκατάσταση του NMF (του φυσικού ενυδατικού παράγοντα του δέρματος). Σε αυτή την περίπτωση η ενυδάτωση επιτυγχάνεται με ενίσχυση των φυσικών ενυδατικών παραγόντων της επιδερμίδας δηλαδή ουσιών που υπάρχουν ήδη στην επιδερμίδα και σε αυτές οφείλεται η συγκράτηση της υγρασίας. Ένας φυσικός ενυδατικός παράγοντας του δέρματος είναι το γαλακτικό οξύ και τα άλατα αυτού, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως συστατικά καλλυντικών για την ενίσχυση του NMF.
Ερώτηση Πιστοποίησης 141 Τεχνικός Φαρμάκων Καλλυντικών και Παρεμφερών Προϊόντων. Τι είναι ο φυσικός παράγοντας ενυδάτωσης του δέρματος, NMF; Ποια συστατικά των καλλυντικών συμβάλλουν στη διατήρηση και επαναφορά του NMF;
Ερώτηση Πιστοποίησης 357 Βοηθός Φαρμακείου. Τι είναι οι NMF; Ποιες ουσίες χρησιμοποιούνται ως ενυδατικά συστατικά στα καλλυντικά;
Ο NMF, δηλαδή ο φυσικός ενυδατικός παράγοντας του δέρματος, είναι ένα σύνολο υδατοδιαλυτών ουσιών που περιέχονται στην επιδερμίδα και σε αυτές τις ουσίες αποδίδεται η συγκράτηση της υγρασίας στα κατάλληλα ποσοστά ώστε το δέρμα να διατηρείται υγειές και όμορφο.
Οι ουσίες αυτές είναι κυρίως οργανικά οξέα και συγκεκριμένα, αμινοξέα (40%), γαλακτικό οξύ και γαλακτικά άλατα (14%), PCA (πυρογλουταμινικό οξύ), ουρία (7%), και άλλα συστατικά σε μικρότερο ποσοστό.
Οι ίδιες ουσίες παράγονται συνθετικά και αποτελούν πρώτες ύλες για την παραγωγή καλλυντικών, τα οποία θα συμβάλουν στη διατήρηση της υγρασίας στην επιδερμίδα με την ενίσχυση των συστατικών του NMF (φυσικού ενυδατικού παράγοντα του δέρματος).
Οργανισμοί Συστατικά & Προϊόντα 