Aν και οι περισσότεροι γνωρίσαμε την ευλογιά των πιθήκων από τα πρόσφατα δημοσιεύματα με κρούσματα στην Ευρώπη, η ασθένεια είναι γνωστή στην παγκόσμια ιατρική κοινότητα πολλά χρόνια πριν.
Στο δυτικό κόσμο η ασθένεια καταγράφηκε για πρώτη φορά το 1958 (σύμφωνα με το CDC) όταν εμφανίστηκε σε πιθήκους, από τους οποίους προέκυψε και το όνομα της ασθένειας. Το πρώτο κρούσμα σε άνθρωπο καταγράφηκε το 1970 στο Κονγκό. Από τότε και μετά, υπήρξαν αναφορές για κρούσματα και σε άλλες αφρικανικές κεντροδυτικές χώρες. Τα κρούσματα εκτός Αφρικής (USA, UK, Ισραήλ, Σιγκαπούρη) εμφανίστηκαν σε ταξιδιώτες και σε ζώα που έρχονται από την Αφρική. Τα συμπτώματα της ασθένειας είναι παραπλήσια με αυτά της ευλογιάς (smallpox), λιγότερο οξεία και με τη διαφορά ότι στην ευλογιά των πιθήκων παρατηρείται διόγκωση των λεμφαδένων, που δεν παρατηρείται στην ευλογιά. Άλλα συμπτώματα είναι εξάντληση, ρίγη, πόνο στους μυς, πονοκέφαλοι και πυρετός. Μετά από 1-3 μέρες από την εμφάνιση του πυρετού, ακολουθεί το εξάνθημα.
Η ασθένεια οφείλεται σε ιό του γένους orthopoxvirus (ορθοποξικοί ιοί) όπως είναι και ο ιός της ευλογιάς (Variola virus). Η πηγή του ιού φαίνεται να είναι κάποια αφρικανικά τρωκτικά. Η μεταφορά του ιού στον άνθρωπο μπορεί να γίνει με δάγκωμα, επαφή με σωματικά υγρά του ζώου και αντικείμενα που φέρουν τα σωματικά υγρά, αν φαγωθεί το κρέας του ωμό, ή ακόμα και με το χάιδεμα του δέρματός ή της γούνας του. (περισσότερες πληροφορίες στο NHS)
Από άτομο σε άτομο μπορεί να γίνει μετάδοση με σωματικά υγρά, με παρατεταμένη επαφή πρόσωπο με πρόσωπο (σταγονίδια), με φιλιά, παρατεταμένες αγκαλιές, σωματική και σεξουαλική επαφή με τον ασθενή ή απλή επαφή με τα εξανθήματα του ασθενούς.
Η ασθένεια της ευλογιάς των πιθήκων διαρκεί 2-4 εβδομάδες και είναι λιγότερο μεταδοτική από την ευλογιά. Μπορεί να συνοδεύεται από δευτερεύουσες μολύνσεις όπως βρογχοπνευμονία, σήψη, εγκεφαλίτιδα, ειδικά σε άτομα με αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα. Στην Αφρική η ασθένεια είναι θανατηφόρος για 1 στα 10 άτομα. Αν το άτομο ήταν ήδη εμβολιασμένο κατά της ευλογιάς, παρουσιάζει ηπιότερα συμπτώματα. Υπάρχει εμβόλιο κατά της ευλογιάς των πιθήκων που παρέχει κάλυψη περίπου 85%. Καθώς η μεταδοτικότητα του ιού είναι σχετικά χαμηλή, δεν υπάρχει ανάγκη για εμβολιασμό παρά μόνο για όσους έρχονται σε επαφή με ασθενείς. Προληπτικά μέτρα για την αποφυγή μόλυνσης και νόσησης από την ευλογιά των πιθήκων είναι:
- Να ακολουθούμε τους κανόνες καλής υγιεινής που ισχύουν γενικά για την αποφυγή μετάδοσης ασθενειών. Πλύσιμο των χεριών (πλύσιμο με σαπούνι και νερό ή χρήση αντισηπτικού). Δεν χρησιμοποιούμε είδη προσωπικής υγιεινής άλλων, όπως ξυραφάκια, βούρτσες, σφουγγαράκια, πινέλα, καλλυντικά, εσώρουχα, πετσέτες και σεντόνια.
- Απομόνωση των μολυσμένων ατόμων ή ζώων και αποφυγή επαφής με όποια υλικά μπορεί να ήρθαν σε επαφή.
- Αν υπάρχει ανάγκη για επαφή με ασθενείς, γίνεται χρήση ειδικής στολής και γάντια, γίνεται εμβολιασμός.
Σε χώρες εκτός Αφρικής όπου εμφανίστηκε η ασθένεια, ο κίνδυνος εξάπλωσης της ασθένειας είναι χαμηλός. Είναι απίθανο να εμφανίσει την ασθένεια κάποιο άτομο που δεν ταξίδεψε στην δυτική και κεντρική Αφρική, ή δεν βρέθηκε σε στενή επαφή (π.χ. να κοιμηθείς στο ίδιο κρεβάτι) με άτομο ή ζώο που είχε τα συμπτώματα της ασθένειας. Παρόλα αυτά η πρόσφατα παρατηρούμενη αύξηση κρουσμάτων μεταξύ ορισμένων κοινωνικών ομάδων σε χώρες όπως USA και UK (αλλά και σε άλλες μη αφρικανικές χώρες), θέτει τους οργανισμούς υγείας σε επαγρύπνηση και στενή παρακολούθηση της εξέλιξης της νόσου.
