Η αμμωνία είναι μια χημική ένωση που συναντάται στη φύση. Το μόριό της αποτελείται από ένα άτομο αζώτου (που συμβολίζεται με το γράμμα Ν) και τρία άτομα υδρογόνου (συμβολίζεται με το γράμμα Η). Έτσι το μόριο της αμμωνίας συμβολίζεται με το χημικό τύπο: ΝΗ3
Η αμμωνία σε θερμοκρασία περιβάλλοντος είναι αέρια, διαβρωτική ουσία και δημιουργεί αποπνικτικές συνθήκες σε κλειστό χώρο. Συνήθως στην καθημερινότητα, όταν λέμε αμμωνία αναφερόμαστε στα υδατικά διάλυμα της. Ένα υδατικό διάλυμα αμμωνίας είναι βασικό (αλκαλικό), δηλαδή η τιμή του πεχά του είναι πάνω από 7.
Η αμμωνία αποτελεί μέρος του κύκλου του αζώτου στη φύση. Παράγεται από την αποσύνθεση οργανικών υλικών (π.χ. πρωτεϊνών, ούρων κτλ.) και από μικροοργανισμούς που υπάρχουν στο έδαφος. Η βιομηχανική παραγωγή αμμωνίας, θεωρείται από κάποιους ως το πιο σημαντικό τεχνολογικό επίτευγμα του 20ου αιώνα, καθώς συνέβαλε στη ανάπτυξη της γεωργικής παραγωγής και την αύξηση του πληθυσμού στη γη (περισσότερες πληροφορίες εδώ). Χρησιμοποιείται στην παραγωγή λιπασμάτων, εκρηκτικών, χρωστικών ουσιών, υφασμάτων, πλαστικών και άλλων.
Τα υδατικά διαλύματα αμμωνίας υπάρχουν στο εμπόριο και ανάλογα με την περιεκτικότητά τους, είναι ερεθιστικά για το δέρμα και τους βλεννογόνους. Συνήθως όταν η αμμωνία χρησιμοποιείται με τη μορφή αραιών υδατικών διαλυμάτων εξωτερικά στο δέρμα, δεν αποτελεί κίνδυνο για την υγεία των ανθρώπων. Συχνά, ένα αραιό διάλυμα της χρησιμοποιείται για να ανακουφίσει από το τσίμπημα των κουνουπιών και το τσίμπημα της μέλισσας. Διαλύματα αμμωνίας χρησιμοποιούνται για τον καθαρισμό επιφανειών, όπως είναι τα τζάμια (π.χ. άζαξ με αμμωνιαζόλ!). Η αμμωνία χρησιμοποιείται ως συστατικό σε προϊόντα βαφής μαλλιών.
Συχνά συναντούμε βαφές μαλλιών που αναγράφουν στις συσκευασίες τους «χωρίς αμμωνία«. Αυτό, κάνει τον περισσότερο κόσμο να θεωρεί ότι η αμμωνία είναι κάτι βλαβερό! Είναι αλήθεια ότι η αμμωνία έχει έντονη, μάλλον δυσάρεστη οσμή και δεν θα θέλαμε να τη μυρίζουμε όταν βάφουμε τα μαλλιά μας, αλλά δεν θα έλεγα ότι αυτός είναι ο λόγος που θέλουμε να την αντικαταστήσουμε. Το ζήτημα αντικατάστασης προέκυψε από την επαγγελματική νόσο- αλλεργική ρινίτιδα- που προκαλεί στους κομμωτές. Ίσως έχετε δει κομμωτές σε ώρες εργασίας να δακρύζουν, να έχουν καταρροή και κόκκινη μύτη. Αυτά είναι συμπτώματα της αλλεργικής ρινίτιδας που συναντώνται στους κομμωτές, οι οποίοι εκτίθενται καθημερινά σε αμμωνία και άλλες ουσίες που προκαλούν ευαισθητοποίηση και τελικά αλλεργικές αντιδράσεις. Αντίστοιχα προβλήματα σπάνια εμφανίζονται σε πελάτες και σε ανθρώπους που εκτίθενται μερικές φορές το χρόνο σε αμμωνία. Η ύπαρξη αμμωνίας στις βαφές μαλλιών ουσιαστικά δεν αποτελεί κίνδυνο για τα άτομα που βάφουν τα μαλλιά τους, αλλά για τα άτομα που εφαρμόζουν καθημερινά βαφές μαλλιών.
Η αμμωνία χρησιμοποιείται στις βαφές μαλλιών γιατί χρειάζεται μια βασική (αλκαλική) ουσία για να δράσει η βαφή. Οι βασικές ουσίες διογκώνουν την τρίχα, ανοίγει το περιτρίχιο, «ανοίγουν τα λέπια της τρίχας» όπως λέμε, και έτσι μπορούν να διεισδύσουν τα συστατικά της βαφής μαλλιών. Αυτά τα συστατικά φτάνουν στο εσωτερικό της τρίχας, τον φλοιό, όπου εκεί βρίσκονται οι φυσικές χρωστικές ουσίες της τρίχας. Και πάλι με τη βοήθεια της αμμωνίας, το υπεροξείδιο του υδρογόνου (οξυζενέ) που υπάρχει στη βαφή, αποχρωματίζει τις φυσικές χρωστικές. Οι συνθετικές χρωστικές της βαφής μαλλιών, σε συνδυασμό με το υπεροξείδιο του υδρογόνου και με τη βοήθεια της αμμωνίας, χρωματίζουν την τρίχα δίνοντάς της νέα απόχρωση.
Για να γίνουν οι παραπάνω χημικές δράσεις και να βάψουν τελικά τα μαλλιά στην απόχρωση που θέλουμε, είναι απαραίτητο να χρησιμοποιηθεί κάποια βασική ουσία, αλλά δεν είναι απαραίτητο να χρησιμοποιηθεί αμμωνία. Για να μειωθεί η δυσάρεστη οσμή της βαφής και να αποφευχθεί η πρόκληση αλλεργίας στους κομμωτές, αντικαθίσταται η αμμωνία στις βαφές μαλλιών από άλλες βασικές χημικές ουσίες, όπως την τριαιθανολαμίνη. Έτσι τα προϊόντα χωρίς αμμωνία δεν είναι αποπνικτικά όπως αυτά με αμμωνία και μειώνεται ο κίνδυνος εμφάνισης αλλεργικής ρινίτιδας στους κομμωτές. Πιθανά όμως να υπάρχει ένα μειονέκτημα στα προϊόντα χωρίς αμμωνία, συγκριτικά με αυτά που περιέχουν αμμωνία. Οι βασικές ουσίες είναι ουσίες που φθείρουν την τρίχα. Η αμμωνία επειδή είναι πτητική ουσία (δηλαδή εξατμίζεται εύκολα) η ποσότητά της στο μίγμα της βαφής μειώνεται σταδιακά και έτσι μειώνεται και η αρνητική δράση της στην τρίχα, κάτι που συνήθως δεν συμβαίνει με τις άλλες βασικές ουσίες που υπάρχουν στις βαφές χωρίς αμμωνία.
Αφού ολοκληρωθεί η βαφή των μαλλιών, για να μειώσουμε τη φθορά της τρίχας, επαναφέρουμε το πεχά της στα φυσιολογικά επίπεδα με τη χρήση ενός όξινου προϊόντος. Τέτοια όξινα προϊόντα είναι το εξισορροπητικό σαμπουάν ή η εξισορροπητική μαλακτική κρέμα που χρησιμοποιείται μετά τη βαφή.
Στην ερώτηση πιστοποίησης παρακάτω που ρωτά πως θα εξουδετερώσω διάλυμα βάσης που έπεσε στα ρούχα κάποιου, θα κάνω μερικά σχόλια με βάση την επαγγελματική μου εμπειρία στα υφάσματα. Το τι θα κάνουμε εξαρτάται από τη σύνθεση του ρούχου. Αν είναι βαμβακερό, λινό ή συνθετικό δεν χρειάζεται να ανησυχήσουμε πολύ! Αν το ρούχο είναι από μετάξι, τότε όντως χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή! Θα πρότεινα άμεσα να πλυθεί το σημείο, πρώτα με καθαρό νερό για να αραιώσει το βασικό διάλυμα και μετά βρέχουμε με ένα αραιό διάλυμα κιτρικού οξέος (ξινό) και ξανά ξέπλυμα με νερό. Το ίδιο ισχύει και για την περίπτωση που το ρούχο είναι μάλλινο. Aν και το μαλλί είναι λιγότερο ευαίσθητο από το μετάξι, δεν πρέπει να εκτίθεται σε βασικά διαλύματα. Το ρούχο λοιπόν, κατά κανόνα, ξεπλένεται τοπικά με καθαρό νερό και αν υπάρχει κιτρικό οξύ ή ξύδι (μυρίζει δυσάρεστα και για αυτό δεν το προτείνω), ξεπλένεται με ένα διάλυμα αυτών.
Βέβαια όλα τα προϊόντα που περιέχουν βάσεις σε κάποια υπολογίσιμη συγκέντρωση πρέπει να τα χειριζόμαστε με μεγάλη προσοχή. Πολύ προσεκτικοί επίσης πρέπει να είμαστε ώστε τα προϊόντα κομμωτικής, να μην έρθουν καθόλου σε επαφή με τα μάτια. Αν παρ΄όλα αυτά διαλύματα κομμωτικής που περιέχουν βάσεις έρθουν σε επαφή με τα μάτια, ξεπλένουμε αμέσως μόνο με άφθονο, καθαρό νερό, παρατεταμένα και σε περίπτωση που χρειάζεται αναζητούμε ιατρική βοήθεια.
Κομμωτές Ερώτηση Πιστοποίησης 126. Με ποιο τρόπο θα εξουδετερώσω διάλυμα βάσης (π.χ. αμμωνίας) που έπεσε στα ρούχα κάποιου;
Όταν ένα βασικό διάλυμα πέσει σε ένα ρούχο μπορώ να το εξουδετερώσω με ένα αραιό διάλυμα ασθενούς οργανικού οξέος, όπως το κιτρικό οξύ που στο εμπόριο κυκλοφορεί ως «ξινό» (αν δεν υπάρχει κιτρικό οξύ μπορεί να χρησιμοποιηθεί αραιωμένος χυμός λεμονιού). Κάνω πρώτα ξέπλυμα της περιοχής όπου έπεσε το βασικό διάλυμα με λίγο νερό και μετά χρησιμοποιώ αραιωμένο διάλυμα ασθενούς οξέος.
Κομμωτές Ερώτηση πιστοποίησης 11. Τι είναι η αμμωνία και που χρησιμοποιείται;
Η Αμμωνία είναι μια χημική ένωση που συναντάται στη φύση. Στην καθαρή της μορφή, σε θερμοκρασία περιβάλλοντος είναι αέρια, διαβρωτική με αποπνικτική οσμή. Τα υδατικά της διαλύματα είναι βασικά (αλκαλικά), αντιδρούν με οξέα και δίνουν αμμωνιακά άλατα. Η αμμωνία χρησιμοποιείται για την παραγωγή λιπασμάτων, εκρηκτικών, χρωστικών, πλαστικών και σε πολλά άλλα προϊόντα καθημερινής χρήσης. Τα υδατικά διαλύματα αμμωνίας χρησιμοποιούνται ως καθαριστικά προϊόντα, σε προϊόντα για την ανακούφιση από τσιμπήματα εντόμων και σε προϊόντα για τη βαφή των μαλλιών.
Κομμωτές. Ερώτηση Πιστοποίησης 193. Αναλύστε τον ρόλο της αμμωνίας στις βαφές και δικαιολογήστε τη δράση που ακολουθούν τα λέπια της τρίχας σε κάθε στάδιο.
Στην κομμωτική, η αμμωνία χρησιμοποιείται ως συστατικό σε βαφές μαλλιών. Η αμμωνία αυξάνει το πεχά (συνήθως 8-9,5) στην τρίχα και αυτό προκαλεί άνοιγμα στα λέπια της τρίχας. Με το άνοιγμα, διεισδύουν οι χημικές ουσίες που περιέχουν οι βαφές, όπως το οξυζενέ και οι χρωστικές, φτάνουν στο φλοιό της τρίχας και εκεί με τη βοήθεια και της αμμωνίας μεταβάλουν το χρώμα της. Όταν ολοκληρωθεί η βαφή γίνεται εξουδετέρωση της αμμωνίας με ένα όξινο διάλυμα το οποίο «κλείνει» τα λέπια της τρίχας. Τα λέπια της τρίχας είναι απαραίτητο να επανέλθουν όσο είναι δυνατό στην αρχική τους κατάσταση ώστε η τρίχα να έχει καλή εμφάνιση και να διατηρεί το χρώμα της βαφής.
Οργανισμοί Συστατικά & Προϊόντα 