Τα αντισηπτικά είναι χημικές ουσίες ή παρασκευάσματα αυτών, που χρησιμοποιούνται για να σκοτώσουν μικρόβια πάνω σε ζωντανούς ιστούς όπως είναι το δέρμα, ώστε να αποτρέψουν τη μόλυνση και τη σήψη. Τα αντισηπτικά συνήθως δεν είναι αποτελεσματικά κατά των ανθεκτικών μορφών των μικροβίων που είναι οι σπόροι τους.
Η αποτελεσματικότητα των αντισηπτικών ουσιών εξαρτάται κυρίως:
- από την ποσότητά τους στα παρασκευάσματα
- από το είδος των μικροοργανισμών.
- από το χρόνο επαφής και την υπολειμματική δράση τους
Γνωστές αντισηπτικές ουσίες είναι:
- Οι αλκοόλες όπως η αιθυλική αλκοόλη (οινόπνευμα) προπανόλη και ισοπροπανόλη
- το οξυζενέ (διαλύματα υπεροξειδίου του υδρογόνου)
- χλωριούχες ενώσεις όπως το τρικλοζάν, η χλωρεξιδίνη και χλωροξυλενόλη, το χλωριούχο βενζαλκόνιο
- ενώσεις ιωδίου
- αιθέρια έλαια και άλλα.
Πολύ σημαντικός είναι ο καθαρισμός των χεριών και του δέρματος από τα παθογόνα μικρόβια και άλλες ουσίες που θεωρούνται ρύποι (λιπίδια, πρωτεΐνες, σωματίδια σκόνης κτλ). Το πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και θερμό νερό θεωρείται ότι είναι αποτελεσματικό στην απομάκρυνση των ρύπων και του μεγαλύτερου αριθμού μικροβίων, εφόσον γίνεται σχολαστικό πλύσιμο και για χρόνο 30 δευτερόλεπτα τουλάχιστον. Το σαπούνι απομακρύνει και απενεργοποιεί κάποιους ιούς, καθώς αυτοί αποτελούνται από πρωτεΐνες και λιπίδια στα οποία δρουν αποτελεσματικά οι σάπωνες (το κύριο συστατικό του σαπουνιού).
