Το Δέρμα

Το δέρμα αποτελεί το φυσικό φραγμό μεταξύ του εσωτερικού και του εξωτερικού περιβάλλοντος. Είναι ένα δυναμικό σύστημα άμυνας από τους εξωτερικούς παράγοντες (ξένα υλικά, μικρόβια). Είναι αδιαπέραστο σε πολλές χημικές ενώσεις, ενώ άλλες μπορούν και το διαπερνούν. Το δέρμα περιέχει τους αισθητήρες του πόνου, θερμοκρασίας, πίεσης, δονήσεων και τους μύες για την κίνηση των τριχών.

Το δέρμα αποτελείται από την επιδερμίδα και το χόριο.

Η επιδερμίδα αποτελείται από λεπτές στοιβάδες. Από έξω προς το εσωτερικό, συναντούμε πρώτα την κεράτινη στοιβάδα του δέρματος που αποτελείται από νεκρά πεπλατυσμένα κύτταρα. Αμέσως μετά συναντούμε την κοκκιώδη στοιβάδα, ακολουθεί η ακανθώδης και τέλος η βασική στοιβάδα της επιδερμίδας.

Καθώς τα κύτταρα πολλαπλασιάζονται γρήγορα, από τη βασική στοιβάδα ωθούνται προς τις εξωτερικές στοιβάδες, χάνοντας βαθμιαία την υγρασία τους, τον πυρήνα τους, νεκρώνονται και γίνονται διαφανή. Τα πεπλατυσμένα σκληρά κύτταρα τελικά απομακρύνονται και είναι γνωστά ως νεκρά κύτταρα. Η διαδικασία αυτή είναι γνωστή ως κερατινοποιήση των κυττάρων και είναι μια φυσιολογική διαδικασία στο δέρμα. Με αυτό το τρόπο η επιδερμίδα ανανεώνεται περίπου κάθε δυόμιση μήνες.

Κάτω από την επιδερμίδα βρίσκεται το χόριο (κυρίως δέρμα) που αποτελείται από ένα πλήθος αιμοφόρων αγγείων, από απολήξεις νεύρων, από ίνες ελαστίνης που προσδίδουν στο δέρμα ελαστικότητα και ίνες κολλαγόνου που δίνουν στο δέρμα σφριγηλότητα. Κάτω από το χόριο ακολουθεί ο υποδόριος ιστός που είναι μια χαλαρή στοιβάδα όπου αποθηκεύονται τα λίπη.

Εξωτερικά της επιδερμίδας συναντούμε τον υδρολιπιδικό μανδύα που είναι ένα στρώμα από τις εκκρίσεις του δέρματος, το σμήγμα και τον ιδρώτα.

Το σμήγμα εκκρίνεται για την προστασία των τριχών και του δέρματος από την απώλεια υγρασίας και τη φθορά. Μαζί με τον ιδρώτα παράγεται ένα γαλάκτωμα που περιέχει μεταξύ άλλων ουσιών, τριγλυκερίδια, ελεύθερα λιπαρά οξέα, κεριά, σκουαλένια, κεραμίδια (ceramides), στερόλες και εστέρες στερολών. Σε αυτό το μίγμα προστίθενται και τα νεκρά κύτταρα που απορρίπτονται από την επιδερμίδα.

O υδρολιπιδικός μανδύας είναι όξινος, δηλαδή έχει μια τιμή πεχά (pH) που κυμαίνεται μεταξύ του 4 έως 6 ανάλογα με την περιοχή του δέρματος. Συνήθως στα μέσα ενημέρωσης, ως τιμή του πεχά του δέρματος αναφέρεται το 5,5, που  θεωρείται ως «ουδέτερη τιμή για το δέρμα». Το πεχά του δέρματος επηρεάζει τη συνοχή της κεράτινης στοιβάδας και τη δράση της ως φραγμός για τους μικροοργανισμούς.

Τα καθαριστικά προϊόντα της επιδερμίδας διαταράσσουν τον υδρολιπιδικό μανδύα του δέρματος απομακρύνοντας τη λιπαρότητα, τα νεκρά κύτταρα, τη σκόνη και άλλους ρύπους. Καθώς τα καθαριστικά προϊόντα επηρεάζουν το πεχά της επιδερμίδας, μετά τον καθαρισμό της καλό είναι να χρησιμοποιούνται προϊόντα που επαναφέρουν το πεχά και αποκαθιστούν το έλλειμα προστασίας που προκαλείται από τα καθαριστικά.