Οι υπεριώδεις ακτινοβολίες του ήλιου, θετικές και αρνητικές επιδράσεις στον άνθρωπο
Η ακτινοβολία που εκπέμπει ο ήλιος είναι διαφορετική από αυτή που τελικά φτάνει στη γη, γιατί κατά το ταξίδι της συναντά υλικά που την απορροφούν. Για παράδειγμα στη στρατόσφαιρα υπάρχει το όζον που απορροφά μέρος της υπεριώδους ακτινοβολίας. Έτσι στην επιφάνεια της γης φτάνει ακτινοβολία που αποτελείται από περίπου 6% υπεριώδη, 48% ορατή και 46% υπέρυθρη.

Αυτό που συνηθίζουμε να αποκαλούμε ηλιακή ακτινοβολία, στην πραγματικότητα είναι ένα σύνολο από ακτινοβολίες που έχουν διάφορα μήκη κύματος σχηματίζοντας ένα συνεχές φάσμα όπως φαίνεται στο παραπάνω σχήμα.
Η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία είναι απαραίτητη για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού γιατί:
- έχει ευεργετική επίδραση στο αυτόνομο νευρικό σύστημα, δίνοντας αίσθημα ευεξίας και αυξημένη δραστηριότητα.
- ενεργοποιεί την παραγωγή της βιταμίνη D.
- βοηθά στην ίαση κάποιων ασθενειών όπως η ψωρίαση
- Ενεργοποιεί την παραγωγή μελανίνης (είναι μια χρωστική ουσία που δίνει το σκούρο χρώμα στην επιδερμίδα για να προστατευθεί από την υπερβολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου)
Όταν η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία είναι παρατεταμένη, τότε αυτή έχει βλαβερές συνέπειες για τον άνθρωπο. Αυτές οι βλαβερές συνέπειες αθροίζονται με τα χρόνια και είναι πιο έντονες σε ηλικίες μικρότερες των είκοσι ετών. Αρχικά προκαλείται ερυθρότητα στο δέρμα και τελικά εγκαύματα, ενώ επηρεάζεται η όραση. Σε περιπτώσεις μακροχρόνιας έκθεσης, για κάποια διαστήματα, προκαλείται πρόωρη γήρανση και αυξάνει η πιθανότητα για την εμφάνιση καρκίνου του δέρματος.
Η περιοχή του φάσματος της ακτινοβολίας του ήλιου που ευθύνεται για αυτές τις αρνητικές επιδράσεις, είναι η υπεριώδης η οποία διαχωρίζεται σε επιμέρους περιοχές UVA, UVB, UVC. Η περιοχή UVC δεν μας απασχολεί, καθώς οι ακτινοβολίες αυτές συγκρατούνται στα ανώτερα στρώματα και δεν φτάνουν στην επιφάνεια της γης.
Οι ακτινοβολίες της UVA (μήκους κύματος 320-400nm) της περιοχής του φωτός που φτάνουν στη γη, περνούν μέσα από τα σύννεφα, τα τζάμια και το νερό. Συνεπώς, οι άνθρωποι επηρεάζονται από τις ακτινοβολίες αυτής της περιοχής ακόμα και όταν υπάρχει συννεφιά, όταν βρίσκονται πίσω από παράθυρα και όταν κολυμπούν στη θάλασσα. Αυτές ενεργοποιούν τη σύνθεση της βιταμίνης D στο δέρμα. Ευθύνονται για το άμεσο μαύρισμα του δέρματος. Προκαλούν κοκκίνισμα της επιδερμίδας, αλλά συνήθως δεν προκαλούν εγκαύματα. Διεισδύουν βαθύτερα στην επιδερμίδα και με τη συνεχή και μακροπρόθεσμη έκθεση μπορεί να προκαλούν μεταβολές στο κολλαγόνο, την ελαστίνη, το DNA, που οδηγούν στη γήρανση του δέρματος, σε αλλοιώσεις και καρκίνο του δέρματος.
Το μεγαλύτερο μέρος των ακτινοβολιών της UVB (280-320nm) περιοχής, απορροφάται από τη στοιβάδα του όζοντος στην ατμόσφαιρα και ένα μικρό ποσοστό φτάνει στη γη. Σε περιοχές όπου υπάρχει αραίωση της στοιβάδας του όζοντος, αυξάνει η ποσότητα των ακτινοβολιών UVB που διαπερνούν και φτάνουν στη γη. Ευθύνονται για το μεγαλύτερης διάρκειας μαύρισμα του δέρματος και είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες για τα μάτια. Στο ανθρώπινο δέρμα οι ακτινοβολίες της περιοχής αυτής προκαλούν ερύθημα (κοκκίνισμα της επιδερμίδας) και με παρατεταμένη έκθεση προκαλούν έγκαυμα. Επαναλαμβανόμενες δερματικές βλάβες μέσα στο χρόνο προκαλούν μεταβολές του DNA και καρκίνους του δέρματος.
