Η κύρια επιφανειοδραστική χημική ένωση που χρησιμοποιείται στα σαμπουάν

Ρίξτε μια ματιά στο σαμπουάν που χρησιμοποιείτε. Στη λίστα των συστατικών θα δείτε πρώτα «aqua» που σημαίνει νερό. Σχεδόν σε όλα τα σαμπουάν, δεύτερο συστατικό είναι το sodium laureth sulfate (SLES) (Λαουρυλο-αιθεροθειικό νάτριο) που είναι και η κύρια επιφανειοδραστική ουσία στα σαμπουάν. Σε κάποια περισσότερο εξειδικευμένα σαμπουάν, μπορεί το δεύτερο συστατικό να είναι το ammonium laureth sulfate, ενώ σε παιδικά σαμπουάν και σε αυτά όπου υπάρχει ο ισχυρισμός «όχι πια δάκρυα», χρησιμοποιούνται άλλες, περισσότερο κατάλληλες ουσίες για το δέρμα και τα ματάκια των παιδιών.

Στο παρελθόν, την εποχή που δημοσιεύτηκε η παραπάνω ερώτηση, ως κύρια επιφανειοδραστική ουσία στα σαμπουάν χρησιμοποιούνταν το θειικό λαουρικό νάτριο, sodium lauryl sulphate (SLS). Το θειικό λαουρικό νάτριο παράγεται από το φοινικέλαιο (ή συνθετικά) το οποίο περιέχει μεγάλες ποσότητες λαουρικού (ή λαυρικού ή δωδεκυλικού) οξέος (12:0).  Όταν παραμένει στο δέρμα (δηλαδή αν δεν ξεπλυθεί), προκαλεί ερεθισμούς (όπως πολλά άλλα υλικά π.χ. το σαπούνι). Έτσι όταν χρησιμοποιείται σε προϊόντα για τα μαλλιά όπως τα σαμπουάν, είναι εύκολο να παραμείνουν υπολείμματα του στο δέρμα και προκαλούνται ερεθισμοί, ειδικά όταν δεν γίνεται καλό ξέπλυμα. Γι’ αυτό το SLS αντικαταστάθηκε από το  SLES που είναι πιο ήπιο με το δέρμα. 

Τόσο το SLS όσο και το SLES είναι φθηνά επιφανειοδραστικά που κάνουν καλό αφρισμό και έχουν πολύ καλές καθαριστικές ιδιότητες. Χρησιμοποιούνται σε απορρυπαντικά για το σπίτι, σε προϊόντα προσωπικής φροντίδας, σε φαρμακευτικά προϊόντα και σε βιομηχανικούς καθαρισμούς. Οι περισσότερες επιφανειοδραστικές ουσίες που καταναλώνονται σε μεγάλες ποσότητες επιβαρύνουν το περιβάλλον και επηρεάζουν τον υδροφόρο ορίζοντα, αλλά οι συγκεκριμένες είναι βιοδιασπώμενες και αυτή η ιδιότητά τους περιορίζει την αρνητική επίδραση στο περιβάλλον.

Κατά την αιθοξυλίωση του SLS για την παραγωγή SLES, χρησιμοποιείται αιθυλενοξείδιο (ethylene oxide) και παράγεται ως παραπροϊόν το διοξάνιο (1,4-dioxane),  το οποίο μπορεί να παραμένει ως ακαθαρσία στο προϊόν σε μικρές ποσότητες. Οι παραγωγοί αυτών των απορρυπαντικών οφείλουν να διαθέτουν SLES απαλλαγμένο από ακαθαρσίες. Οι ποσότητες διοξανίου σε ένα καλλυντικό προϊόν πρέπει να διατηρούνται χαμηλά, στα 10ppm ή λιγότερο (Σύμφωνα με την επιστημονική επιτροπή για την ασφάλεια των καταναλωτών). Οι βιομηχανίες παραγωγής SLES και οι βιομηχανίες παραγωγής καλλυντικών, φροντίζουν να ακολουθούν αυτές τις προδιαγραφές (FDA). Εξαιτίας του διοξανίου και της λανθασμένης ερμηνείας επιστημονικών δημοσιευμάτων, διάφοροι κατηγόρησαν το SLS και το SLES ως καρκινογόνα και ότι προκαλούν τριχόπτωση. Περισσότερη επιχειρηματολογία για την ασφάλεια τους εδώ.

Καθώς υπάρχει ερώτηση πιστοποίησης που ρωτά τι γνωρίζετε για αυτή την ουσία, κάθε σωστή πληροφορία που γράφετε σχετικά με αυτή και έχει να κάνει με τα σαμπουάν, θα πρέπει να είναι αποδεκτή. Έτσι προτείνω την παρακάτω  απάντηση στην ερώτηση:

Ερώτηση Πιστοποίησης 146Β Τεχνικός Φαρμάκων Καλλυντικών και Παρεμφερών Προϊόντων. Ποια είναι η κύρια επιφανειοδραστική χημική ένωση που χρησιμοποιείται στην παρασκευή σαμπουάν και τι ξέρετε για αυτήν;

Η κύρια επιφανειοδραστική ουσία που χρησιμοποιείται στα σαμπουάν είναι το θειικό λαουρικό νάτριο (Sodium Lauryl sulfate) που παράγεται με πρώτη ύλη φοινικέλαιο ή παράγωγα του πετρελαίου, ή το παράγωγό του, το λαουρο-αιθεροθειικό νάτριο (Sodium Lauryl ether sulfate). Είναι ανιονικό επιφανειοδραστικό που χρησιμοποιείται  στα σαμπουάν για τις άριστες απορρυπαντικές ιδιότητες του, ως παράγοντας αφρισμού και διασποράς. Προκαλεί άμεσα ερεθισμό στα μάτια και ερεθισμό στο δέρμα αν παραμείνει για παρατεταμένο χρόνο. Για το λόγο αυτό δεν είναι κατάλληλο να χρησιμοποιηθεί σε προϊόντα που εφαρμόζονται στο δέρμα και δεν θα ξεπλυθούν, ενώ η χρήση του στα σαμπουάν θεωρείται ασφαλής.

`