Κατά τη χορήγηση ενός φαρμάκου σε ένα άτομο, λαμβάνουν χώρα μια σειρά από διαδικασίες που μελετώνται από τη φαρμακευτική επιστήμη, γιατί δίνουν σημαντικές πληροφορίες για το πως αλληλοεπιδρά η φαρμακευτική ουσία με τη φαρμακοτεχνική μορφή (δισκίο, καψάκιο, κλπ) και με το σώμα. Η μελέτη του συστήματος LADMER (Liberation, Absorption, Distribution, Metabolism, Elimination, Response), βοηθά στην ανάπτυξη νέων δραστικών (ενεργών) ουσιών, στη διαμόρφωση και ανάπτυξη νέων δοσολογικών μορφών με επιθυμητά χαρακτηριστικά απελευθέρωσης δραστικών, στην επιλογή κατάλληλων οδών χορήγησης, στη ρύθμιση δόσης ανάλογα με την ηλικία κλπ.
Μετά τη χορήγηση ενός φαρμάκου, το πόσο γρήγορα αποδεσμεύεται (Liberation) από τη φαρμακοτεχνική του μορφή, απορροφάται (Absorption), μεταφέρεται μέσω της κυκλοφορίας του σώματος στο σημείο δράσης (Distribution), μεταβολίζεται (Metabolism) και τελικά εκκρίνεται (Elimination), περιγράφεται από τη Φαρμακοκινητική (pharmacokinetics). Η φαρμακοκινητική ενός φαρμάκου εξαρτάται από τις φυσικοχημικές ιδιότητες του φαρμάκου και από παράγοντες που σχετίζονται με τον ασθενή. Περιγράφει την «κίνηση» του φαρμάκου μέσα στο σώμα, ενώ μπορούμε να πούμε ότι ασχολείται με το τι κάνει το σώμα στο φάρμακο.
Τι κάνει το φάρμακο στο σώμα, περιγράφεται από τη φαρμακοδυναμική (pharmacodynamics) του φαρμάκου. Καθώς το φάρμακο κινείται, εκδηλώνεται το αποτέλεσμα (η φαρμακολογική δράση ή το κλινικό αποτέλεσμα) που έχει στο σώμα. Το αποτέλεσμα ή η δράση που έχει το φάρμακο, και ο τρόπος με τον οποίο δρα (μηχανισμός δράσης), περιγράφεται απο τη φαρμακοδυναμική. Η φαρμακοδυναμική ενός φαρμάκου έχει να κάνει με τη «δυναμική» που έχει το φάρμακο, δηλαδή με τις χημικές δράσεις, αλληλεπιδράσεις με υποδοχείς κλπ, που προκαλούν τη θεραπευτική δράση.
Η βιοδιαθεσιμότητα (bioavailability) αναφέρεται στο βαθμό, που ένα δραστικό συστατικό γίνεται πλήρως διαθέσιμο στο σημείο δράσης στο σώμα. Στις περισσότερες περιπτώσεις ως βιοδιαθεσιμότητα λαμβάνεται η συγκέντρωση του δραστικού συστατικού που φτάνει στη κυκλοφορία του αίματος σε ορισμένο χρόνο. Η γραφική παράσταση/καμπύλη χρόνου-συγκέντρωσης, είναι ένας τρόπος παρουσίασης της βιοδιαθεσιμότητας φαρμάκου στο σώμα. Η βιοδιαθεσιμότητα μιας φαρμακευτικής ουσίας, καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τις ιδιότητες της δοσολογικής μορφής, η οποία ως ένα μέρος εξαρτάται από τον τρόπο παρασκευής.
Η βιοϊσοδυναμία (bioequivalence) αναφέρεται στη σύγκριση δύο φαρμακευτικών προϊόντων, με συστατικό την ίδια φαρμακευτική δραστική ουσία. Δύο προϊόντα, ένα πρωτότυπο/καινοτόμο (innovator product) και ένα αντίγραφο/γενόσημο (generic product) θεωρείται ότι είναι βιοϊσοδύναμα, όταν το γενόσημο πληροί τα ίδια πρότυπα με εκείνα που ισχύουν για το πρωτότυπο, και παρέχει διαβεβαιώσεις με τις απαιτούμενες μελέτες ότι είναι θεραπευτικά ισοδύναμο με το καινοτόμο προϊόν. Στις μελέτες μπορεί να περιλαμβάνονται μελέτες διαλυτότητας, βιοδιαθεσιμότητας κλπ. (guidlines).
Όσα είπαμε μέχρι τώρα, έχουν σαν στόχο να γίνουν κατανοητές οι παραπάνω έννοιες, όμως στις ερωτήσεις πιστοποίησης που ακολουθούν, μπορούμε να δώσουμε σύντομες και περιεκτικές απαντήσεις.
Τεχνικός Φαρμάκων Καλλυντικών και Παρεμφερών Προϊόντων Ερώτηση Πιστοποίησης 188Β. Τι είναι βιοδιαθεσιμότητα και τι βιοϊσοδυναμία φαρμάκου.
Βοηθός φαρμακείου Ερώτηση Πιστοποίησης 258. Τι είναι η βιοδιαθεσιμότητα και τι η βιοϊσοδυναμία φαρμάκου.
- Η βιοδιαθεσιμότητα είναι η έκταση και ο βαθμός που το φάρμακο θα φτάσει στο σημείο δράσης, που συνήθως λαμβάνεται ως η έκταση και ο βαθμός που εισέρχεται το φάρμακο στην κυκλοφορία του αίματος .
- Η βιοϊσοδυναμία αφορά τη σύγκριση δύο φαρμακευτικών προϊόντων που περιέχουν την ίδια δραστική ουσία. Τα δύο αυτά φαρμακευτικά προϊόντα ονομάζονται βιοϊσοδύναμα όταν απελευθερώνουν το ίδιο δραστικό συστατικό μέσα στο σώμα, στον ίδιο βαθμό και σε ίδια έκταση κάτω από παρόμοιες συνθήκες.
Τεχνικός Φαρμάκων Καλλυντικών και Παρεμφερών Προϊόντων Ερώτηση Πιστοποίησης 192Β. Δώστε ορισμούς για τους παρακάτω όρους: Φαρμακοκινητική-Φαρμακοδυναμική-βιοδιαθεσιμότητα.
Βοηθός φαρμακείου Ερώτηση Πιστοποίησης 234. Να δοθούν οι ορισμοί για τους όρους Φαρμακοκινητική φαρμακοδυναμική
- Ο όρος φαρμακοκινητική αφορά την απορρόφηση, την κατανομή, το μεταβολισμό και την απέκκριση του φαρμάκου.
- Ο όρος φαρμακοδυναμική αναφέρεται στο μηχανισμό δράσης των φαρμάκων και στα αποτελέσματα της χορήγησής τους στον οργανισμό.
Οργανισμοί Συστατικά & Προϊόντα 